لەماوەی حەوتووی رابوردودا بەهۆی هەڵسوكەوتی نەشیاوی دەزگای قەزایی رەژیم و سوكایەتی كردن و بێ ڕێزی بە ڕەگەزی ژن و جل و بەرگی ژنانە كە بەشێك لە كولتووری خەڵكی كوردستانە هاتە ئاراوە.

ژنانی هەردەم خەباتكاری مەریوان وەك رابوردوو بەگوڕو تین و ورەیەكی بەرزەوە هاتنەوە گۆڕەپانی خەبات و بەربەرەكانێ دژی یاساو رێسا دواكەوتووەكانی كۆماری ئیسلامی. دیارە هەبوونی ورەی خەباتكارانەو شۆڕشگێڕانە لەناو ژنانی مەریوان و كوردستان بەگشتی تەوەرەیەكی نامۆ نیە لەمێژوی زیاتر لە 34ساڵی رابوردوی كۆماری ئیسلامی و دەسەڵاتی پاشایەتی بەڵام ئەوەی جێگای سەرنج و وبیرهێنانەوەیە ئەوەیە كە بە درێژایی حاكمیەتی مەلاكان لەئێران لە هەموو بۆنەو و دەرفەتێك و لە هەموو بارودۆخێكی هەستیاری سیاسی و كۆمەڵایەتی ژنانی خەباتكار زیندوو بوونی خۆیان لەپێناو دەستەبەركردنی مافە زەوت كراوەكانی خۆیان سەلماندووە.پێكهێنانی رێكخراوەی ژنان لە ساڵی 1358ی هەتاوی لەسەروبەندی روخانی دەسەڵاتی پاشایەتییەوە بگرە تا دەگاتە ئەمڕۆ سەرەڕای هەبوونی شەوەزەنگ و تاریكی و دیكتاتۆریەت خۆڕاگرانە مەیدانیان بۆ ناحەزانی ئازادی و دادپەروەری چۆڵ نەكردووە. ئاوەدان كردنەوەی سەنگەرەكانی خەباتی سیاسی و خەباتی چەكداری و دواتریش هەنگاونان بەرەو خەباتی مەدەنی وەك بەرێوەبردنی رێوڕەسمی 8ی مارس لە گۆڕستانی دارسێران بەنیشانەی ئێعترازو ناڕەزایەتی دەربڕین بە ناوەندە ئەمنیەتییەكانی رەژیم، خۆپیشاندانی 5000كەسی لەكاتی ناشتنی تەرمی فریشتە نەجاتی كەبەدەستی باوكی سەربڕا لە شارۆچكەی كانی دیناری مەریوان وێنەی حاشاهەڵنەگری بوێری و خەباتكار بوونی ژنانی مەریوانن. لە ساتە سەرەتاییەكانی بڵاوبوونەوەی هەواڵی سوكایەتیكردن بەژنان لە مەریوان دڵی هەموو مرۆڤە دادپەروەرەكانی هەژاند. پیاوان بە نیشانەی ناڕەزایەتی دەربڕین بە حوكمی بێ دادگای شاری مەریوان جلوبەرگی ژنانەیان لەبەر كرد. ئەوەی لێرەدا دەبێت باسی لێوە بكرێت ئەوەیە كە ئەو سوكایەتیە تەنیا بە ژنانی كوردستان نەبوو بەڵكو سوكایەتی بە هەموو ژنان بوو لە ناو هەموو نەتەوەو وڵاتێكدا. بەڵام ئەو سوكایەتییەی كە بە ژنان لە مەریوان كرا شیاوی ئەوە بوو كە لە ئاستی ئێران و ناوچەكە بەگشتی كاردانەوەی زیاتری لێبكەوێتەوە. ژنانی كوردستان لە چەند ساڵی رابوردودا بەهەموو بۆنەو و رێوڕەسم و كارەساتگەلی وەك ئێعدامی ژنان ، بەردباران كردن ، شەلاق لێدان لە ئاستی ئێراندا خاوەن هەڵوێست بوون. بەهەر شێوازێكی گونجاو سەرەڕای هەبوونی مەترسیە چاوەروان كراوەكان نارەزایەتی خۆیان دەربڕیوە. پشتیوانی بوێرانە لە بزووتنەوەی كەمپەینی یەك میلیۆن ئیمزا ،ناڕەزایەتی و كۆكردنەوەی تۆمار بۆ ناڕەزایەتی دەربڕین بە ئێعدامی شەهلا جاهێد، بەگیرانی نەسرین ستوودە و چەندین نمونەی دیكە بەڵگەی حاشاهەڵنەگری ئەو راستیەن.ئەوەی جێگار رەخنەو گلەییە ئەوەیە كە ئەو سوكایەتیەی كە بەژنان لەمەریوان كرا ژنانی ناوخۆی ئیچران واتە ژنانی نەتەوەی باڵادەست واتە ژنانی فارس ئەوپشتیوانیە بەرچاوەی كە پێویست و زەرور بوو نەیان هێنایە گۆڕێ. بۆ نەیانكرد هۆكارەكان چی بوون هەم لە باری سیاسی و هەم لەباری كۆمەڵایەتییەوە جێگای سەرنج و توێژینەوەیە. ئایا هێنانە سەرشانۆی وەها كردەوەیەكی دوور لە پێوانەكانی هەرچەشنە یاسایەكی سەردەمیانە و مرۆڤ دۆستانە بێ ڕێزی بەژنانی ئێران بەگشتی نییە؟ ئایا ژنانی هەردوو نەتەوە جودا لە كێشەی نەتەوەیی هاوچارەنووس نین؟ ئایا هەوڵدان بۆ گۆڕینی یاساكانی كۆماری ئیسلامی یا بەربەرەكانێ لەگەڵی ئەركی سەرشانی هەموو ژنانی خەباتكاری رێگای ئازادی و یەكسانی نییە؟ ئەگەر لە شەقامەكانی تاران و شیرازو ئەسفەهان كۆبوونەوەی جەماری سازكرابا، هەنگاوی مەدەنیانەی وەك لەبەركردنی جلوبەرگی سوور بۆ هاوڕەنگ بوون لەگەڵ ژنانی مەریوان، وەستان لە پارك و لە شوێنە گشتییەكانیان بەكردەوە دەرهێنابا دەنگدانەوەی چ لەئاستی ئێران و چ لە ئاستی جیهانیدا زیاتر دەبوو . ناوەند و ئۆرگانە سەركوتگەرەكانی كۆماری ئیسلامی رادەچڵەكاند كەچیدیكە ناتوانن وەك ساڵانی رابوردوو هەنگاو بۆ بەكردەوەدەرهێنانی یاسا دواكەوتووەكانی خۆیان بدەن. جێگای خۆیەتی كەژنانی خەباتكاری كوردستان بەتایبەت ژنانی مەریوان لەم سەروبەندەدا بە نوسینی تۆمارێك رەخنەی خۆیان ئاراستەی ژنانی ئێران بەتایبەت چالاكانی ئەم بووارە بكەن و پێیان ڕابگەیەنن كە هاوخەبات بوون لەپێناو دەستەبەركردنی مافەڕەواكانی ژنان لە ئێران بەگشتی لەگرەوی هاوخەباتی و یەك بوونی ژنان دایە.


Bookmark and Share